Czy myśliwy może polować w nocy? Zasady, gatunki i pory polowań

Tak, myśliwi mogą polować w nocy, ale tylko na ściśle wymienione gatunki i pod rygorystycznymi warunkami bezpieczeństwa. Nocą wolno polować między innymi na dziki, lisy, borsuki, kuny domowe i norki amerykańskie oraz na gęsi i kaczki (na zlotach i przelotach). Na zwierzynę płową, czyli jelenie, daniele i sarny, w nocy polować nie wolno. „Noc" w rozumieniu łowieckim to okres doby zaczynający się godzinę po zachodzie słońca i kończący się godzinę przed wschodem słońca.

To zagadnienie wraca zarówno na egzaminie łowieckim, jak i w praktyce w łowisku. Poniżej rozkładamy je na części: definicja nocy, dozwolone gatunki, sprzęt (w tym noktowizja i termowizja) oraz obowiązkowe zasady bezpieczeństwa.

Co oznacza „noc" w prawie łowieckim

Kluczowa jest tu definicja z rozporządzenia. Noc to nie to samo, co potoczna „ciemność". Zgodnie z przepisami noc to okres doby, który zaczyna się godzinę po zachodzie słońca i kończy się godzinę przed wschodem słońca. Oznacza to, że pierwsza godzina po zachodzie oraz ostatnia godzina przed wschodem słońca to jeszcze nie „noc" w sensie łowieckim.

Ta pozornie drobna definicja ma realne skutki: to od niej zależy, czy do danego polowania stosują się szczególne, zaostrzone zasady polowania nocnego, czy jeszcze reguły dzienne.

Na jakie gatunki wolno polować w nocy

Katalog gatunków, na które dopuszczalne jest polowanie w nocy, jest zamknięty. Rozporządzenie wymienia:

Grupa	Gatunki	Uwagi
Dziki	dzik	polowanie nocne dopuszczalne
Drapieżniki	lis, borsuk, kuna domowa, norka amerykańska	polowanie nocne dopuszczalne
Gatunki inwazyjne	ptaki i ssaki należące do inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii lub dla Polski	np. jenot czy szop pracz, o ile figurują w aktualnych wykazach
Ptactwo	gęsi i kaczki	wyłącznie na zlotach i przelotach

Poza tą listą polowanie w porze nocnej jest niedozwolone. Warto też pamiętać, że sama możliwość polowania nocą nie zwalnia z przestrzegania okresów polowań na dany gatunek. To, czy w ogóle wolno pozyskać daną zwierzynę w danym terminie, wynika z odrębnych przepisów o okresach polowań.

Na co nie wolno polować nocą

Najważniejsza zasada egzaminacyjna: na zwierzynę płową (jelenie, daniele, sarny) w nocy polować nie wolno. Gatunki te nie znajdują się w katalogu dozwolonym dla polowania nocnego.

Druga istotna rzecz: polowanie w nocy to z natury polowanie indywidualne. Polowanie zbiorowe musi odbywać się w dzień: pierwsze pędzenie nie może rozpocząć się wcześniej niż o wschodzie słońca, a ostatnie nie może zakończyć się później niż o zachodzie słońca. Nie ma więc „nocnych" polowań zbiorowych.

Noktowizja i termowizja: czy wolno ich używać

To jeden z najczęstszych i najbardziej mylących tematów. Co do zasady na polowaniu wolno używać wyłącznie urządzeń optycznych, w których obraz powstaje w świetle naturalnym i nie jest przetwarzany elektronicznie (znak celowniczy może być podświetlany). To reguła dzienna.

Od tej reguły przewidziano jednak wyjątek dla polowania nocnego na gatunki wymienione wyżej (dziki, lisy, borsuki, kuny domowe, norki amerykańskie oraz ptaki i ssaki inwazyjnych gatunków obcych). Przy takim polowaniu dopuszcza się używanie noktowizyjnych i termowizyjnych celowniczych urządzeń optycznych, a więc przyrządów montowanych na broni, służących do celowania. To rozwiązanie zostało z czasem rozszerzone i dziś nie ogranicza się wyłącznie do walki z ASF u dzików.

Warto rozróżnić dwie kategorie sprzętu:

• urządzenie celownicze: montowane na broni, służy do celowania;
• urządzenie obserwacyjne (lornetka, obserwacyjny termowizor lub noktowizor): służy do rozpoznania celu i terenu przed strzałem.

Ze względu na to, że przepisy o sprzęcie optycznym były wielokrotnie nowelizowane, przed zakupem i użyciem konkretnego urządzenia zawsze potwierdź aktualny stan prawny w rozporządzeniu i w macierzystym kole lub okręgu PZŁ.

Wymagane wyposażenie myśliwego nocą

Polowanie nocne na dziki, drapieżniki (lisy, borsuki, kuny domowe, norki amerykańskie) oraz ptaki i ssaki inwazyjnych gatunków obcych wolno wykonywać, będąc wyposażonym w:

1. myśliwską broń palną z zamontowanym celowniczym urządzeniem optycznym (w tym, dla gatunków nocnych, celownikiem noktowizyjnym lub termowizyjnym),
2. lornetkę albo obserwacyjne urządzenie termowizyjne lub noktowizyjne,
3. latarkę.

To nie jest lista „zalecana", to warunek wykonywania polowania nocnego. Braku wymaganego sprzętu nie da się zastąpić większą ostrożnością.

Zasady bezpieczeństwa obowiązujące w nocy

Myśliwy polujący w nocy jest zobowiązany zachować wyjątkową ostrożność. Przepisy nakładają w szczególności obowiązek, aby:

• dokładnie znać teren w rejonie polowania,
• nie strzelać w kierunku osad i dróg publicznych,
• przed strzałem osobiście rozpoznać (przez lornetkę albo obserwacyjny termowizor lub noktowizor) cel oraz teren na linii strzału,
• w razie oddania strzału i niepodniesienia zwierzyny w nocy sprawdzić wynik strzału przy świetle dziennym.

Te zasady to klasyczny materiał z puli pytań o bezpieczeństwo, która na egzaminie ma osobny próg zaliczenia. Więcej o tym progu piszemy we wpisie o zakresie i częściach egzaminu łowieckiego.

Polowanie w nocy a egzamin łowiecki

Definicja nocy, katalog gatunków nocnych i zasady bezpieczeństwa to pewne źródło pytań egzaminacyjnych. Najlepiej utrwalić je na realnych pytaniach:

• przerób temat w trybie nauki z wyjaśnieniami, korzystając z bazy pytań,
• sprawdź gotowość na egzaminie próbnym z realnym progiem 80%,
• to, co idzie najsłabiej, dociągnij powtórkami adaptacyjnymi,
• zasady dotyczące broni i optyki poznasz też przy okazji egzaminu strzeleckiego na myśliwego,
• komplet materiału znajdziesz w bazie pytań PZŁ do egzaminu.

Podstawa prawna

• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz (Dz.U. 2005 nr 61 poz. 548, z późn. zm.): definicja nocy, gatunki nocne, sprzęt i zasady bezpieczeństwa (ISAP).
• Rozporządzenie zmieniające z dnia 7 listopada 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2323): rozszerzenie zasad używania urządzeń noktowizyjnych i termowizyjnych (ISAP).
• Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (ISAP).
• Polski Związek Łowiecki: regulamin polowań i wykładnia zasad.

Materiał ma charakter pomocniczy i nie zastępuje przepisów. Katalog gatunków, dopuszczalny sprzęt oraz zasady bezpieczeństwa były wielokrotnie nowelizowane. Aktualny stan prawny zawsze potwierdzaj w rozporządzeniu i u organizatora polowania (macierzyste koło, zarząd okręgowy PZŁ).

Najczęstsze pytania

Czy myśliwi mogą polować w nocy? Tak, ale tylko na wymienione w przepisach gatunki (m.in. dziki, lisy, borsuki, kuny domowe, norki amerykańskie oraz gęsi i kaczki na zlotach i przelotach) i przy zachowaniu szczególnych zasad bezpieczeństwa.

Od której godziny zaczyna się „noc" na polowaniu? Noc w rozumieniu łowieckim zaczyna się godzinę po zachodzie słońca i trwa do godziny przed wschodem słońca.

Czy w nocy można polować na sarny lub jelenie? Nie. Zwierzyna płowa (jelenie, daniele i sarny) nie jest objęta katalogiem gatunków, na które wolno polować w nocy.

Czy noktowizja i termowizja są legalne na polowaniu? Celownicze urządzenia noktowizyjne i termowizyjne są dopuszczone przy polowaniu nocnym na wskazane gatunki (dziki i drapieżniki oraz gatunki inwazyjne). W pozostałych przypadkach obowiązuje reguła obrazu w świetle naturalnym, szczegóły potwierdź w aktualnym rozporządzeniu.

Czy polowanie zbiorowe może odbywać się w nocy? Nie. Polowanie zbiorowe prowadzi się w dzień: pierwsze pędzenie nie wcześniej niż o wschodzie, a ostatnie nie później niż o zachodzie słońca. Polowanie nocne jest indywidualne.