Kiedy jest ruja u saren? Termin, przebieg i opóźniona implantacja

Ruja (gody) saren przypada co do zasady na przełom lipca i sierpnia, najczęściej podaje się okres od drugiej połowy lipca do połowy sierpnia. To wtedy kozły kryją kozy, a w łowisku obserwuje się charakterystyczne „gonienie". Sarna jest przy tym wyjątkowa: mimo lipcowej ruji koźlęta rodzą się dopiero w maju-czerwcu następnego roku, bo u tego gatunku występuje opóźniona implantacja zarodka.

Poniżej rozkładamy rują saren na czynniki pierwsze. To popularne pytanie z biologii zwierzyny na egzaminie dla kandydatów do PZŁ.

Kiedy sarny mają ruję (miesiące)

Szczyt ruji przypada na lipiec i sierpień, z nasileniem zwykle około przełomu tych miesięcy. Dokładny termin waha się w zależności od pogody, regionu i kondycji populacji, ale w materiale egzaminacyjnym przyjmuje się właśnie lipiec-sierpień jako okres godów sarny.

Jak przebiega ruja

W czasie ruji kozły stają się terytorialne i aktywne. Gonienie kozy przez kozła bywa intensywne i zatacza charakterystyczne kręgi (tzw. „koła rujowe" wydeptane w trawie). To także okres, w którym skutecznie działa wabienie na ruję: naśladowanie głosu kozy potrafi przywołać kozła.

Opóźniona implantacja: dlaczego koźlęta rodzą się dopiero wiosną

Sarna to jedyny nasz przeżuwacz z opóźnioną implantacją (diapauzą zarodkową). Po lipcowym pokryciu zapłodniona komórka jajowa nie zagnieżdża się od razu. Rozwój zarodka zatrzymuje się na kilka miesięcy i rusza dopiero około grudnia. Dzięki temu, mimo godów w środku lata, koźlęta przychodzą na świat w maju-czerwcu, gdy warunki do odchowu są najlepsze. Efektywna ciąża jest więc krótka, ale kalendarzowo „przedłużona" o okres diapauzy.

Ruja fałszywa (wrześniowa)

Poza rują właściwą spotyka się rują fałszywą (posną), późniejszą, przypadającą na wrzesień. Dotyczy zwykle kóz, które nie zostały pokryte w terminie właściwym, oraz młodszych osobników. Ma mniejsze znaczenie populacyjne niż ruja lipcowo-sierpniowa.

Dlaczego termin ruji jest ważny na egzaminie

Biologia i rozpoznawanie zwierzyny to duży blok egzaminu łowieckiego, a okresy godów poszczególnych gatunków wracają w pytaniach regularnie. Termin ruji saren łatwo pomylić z jelenami (rykowisko wrzesień-październik) czy dzikami (huczka, głównie listopad-styczeń), więc warto mieć te daty poukładane.

Przećwicz to i pokrewne pytania w trybie nauki, sprawdź się na egzaminie próbnym, a całość bazy pytań przerobisz z wyjaśnieniami. Zobacz też pytanie źródłowe: „Ruja u sarny przypada na miesiące".

Podstawa i źródła

• Biologia zwierzyny łownej: podręczniki i materiały szkoleniowe Polskiego Związku Łowieckiego.
• Zagadnienie opóźnionej implantacji u sarny opisuje literatura z zakresu biologii ssaków łownych.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje podręczników ani programu egzaminu. Dokładny termin ruji w danym roku zależy od warunków lokalnych.

Najczęstsze pytania

Kiedy sarny mają ruję? Na przełomie lipca i sierpnia, zwykle od drugiej połowy lipca do połowy sierpnia.

Dlaczego koźlęta rodzą się dopiero wiosną, skoro ruja jest latem? Bo u sarny występuje opóźniona implantacja: zarodek zagnieżdża się dopiero około grudnia, a koźlęta przychodzą na świat w maju-czerwcu.

Co to jest ruja fałszywa? Późniejsza, wrześniowa ruja obejmująca kozy niepokryte w terminie właściwym i młodsze osobniki.

Kiedy jest ruja u innych gatunków? Jeleń: rykowisko we wrześniu i październiku; dzik: huczka głównie od listopada do stycznia.